Kryzys nadprodukcji
Pierwszy kryzys ogólnej nadprodukcji wystąpił w 1825 r. Tak jak poprzednio, dotknął on przede wszystkim gospodarkę angielską, przeniósł się jednak i do innych krajów — USA, Francji, odbił się także na gospodarce niemieckiej. Marks, mówiąc o wielkim przemyśle w posłowiu do drugiego wydania I tomu Kapitału, pisał, że ,,.. .dopiero z kryzysem z 1825 r. rozpoczyna on cykl swego nowoczesnego żywota". Po tym kryzysie następuje szereg zaburzeń kryzysowych, które powtarzają się w odstępach mniej więcej 10-letnich: 1837,1847,1857 i 1866 r. Były to powszechne, obejmujące wiele krajów kapitalistycznych kryzysy nadprodukcji. Kryzysem, który odegrał istotną rolę w procesie przekształcania się kapitalizmu przedmonopolistycznego w monopolistyczny, powodując gwałtowne przyspieszenie koncentracji i centralizacji kapitału, był kryzys w 1873 r. Kryzys w latach 1900^1903 jest pierwszym w okresie monopolistycznego stadium kapitalizmu. Szczególne miejsce w historii zajmuje kryzys w latach 1929 1933. Podkreślamy znaczenie tego kryzysu nie tylko ze względu na jego ostrość i wszechświatowy zasięg, ale także ze względu na konsekwencje w dziedzinie polityki gospodarczej w krajach kapitalistycznych, kształtowanie się burżuazyjnej myśli ekonomicznej, rewizję wielu kanonów, które do tego czasu wyznawała ta ekonomia. Dla scharakteryzowania głębi tego kryzysu przytoczymy kilka danych statystycznych. Na przykład produkcja surówki w najniższym punkcie spadku cofnęła się w USA o 42 lata (do poziomu z 1890 r.), w Anglii — o 76 lat (do poziomu z 1856 r.), w Niemczech — o 45 lat.