Finanse

Oddziaływanie przez perswazję, z pozoru mało skuteczne, w praktyce okazuje się powszechnie stosowaną formą realizowania celów polityki pieniężnej. Jest to metoda tym skuteczniejsza, im mniej banków funkcjonuje w danym kraju, przy czym należy zaznaczyć, że środki te nie mają mocy obowiązującej, są jedynie zaleceniami co do pożądanego kierunku działalności banków komercyjnych. Jeżeli bankom zależy na poprawnym ułożeniu własnych stosunków z bankiem centralnym, wówczas ulegają zaleceniom, zdając sobie sprawę z możliwości zastosowania przez bank centralny odpowiednich środków administracyjnych w celu wyegzekwowania odpowiednich zachowań. Z powodzeniem ten instrument wykorzystywany jest w systemie-japońskim. Operacje otwartego rynku polegają na sprzedaży lub zakupie papierów wartościowych (najczęściej państwowych, o stałym oprocentowaniu) od ich posiadaczy, czego konsekwencją są zmiany bazy monetarnej. Ponieważ podaż pieniądza jest iloczynem bazy monetarnej i mnożnika kreacji pieniądza, operacje otwartego rynku wpływają wiec na podaż pieniądza. Jeżeli NBP zakupuje (w ramach operacji otwartego rynku) bony skarbowe za 2 mld zł od będących w ich posiadaniu banków komercyjnych, wówczas powiększa bazą monetarną o 2 mld zł (zwiększa się obieg gotówkowy, a zmniejsza o 2 mld zł wartość papierów wartościowych w posiadaniu banków). Oczywiście część z tej gotówki trafi do obiegu pozabankowego, ale znaczny procent pozostanie w bankach jako wkłady pierwotne, dzięki czemu banki mogą rozszerzyć zakres ekspansji kredytowej. Jeżeli NBP sprzeda bony skarbowe o wartości 2 mld zł, wówczas dokładnie tyle samo pieniądza gotówkowego zostanie wycofane z obiegu pozabankowego lub rezerw gotówkowych banków. Banki będą w tej sytuacji zmuszone do ograniczenia ekspansji kredytowej, co doprowadzi do spadku podaży pieniądza. Przykład ten pokazuje, że nie ma znaczenia dla skutków operacji otwartego rynku podmiot z którym dokonywana jest transakcja. Jeżeli są to banki, ich rezerwy gotówkowe obniżają się natychmiast.