Finanse

Bank centralny jest w każdym państwie zasadniczym elementem całego systemu finansowego. Decyzje podejmowane w banku centralnym państwa wpływają bezpośrednio na takie wielkości ekonomiczne jak: stopa procentowa, kurs walutowy, podaż pieniądza, dochód narodowy, konsumpcja, inflacja. Poglądy na temat roli i miejsca banku centralnego w gospodarce rynkowej nie są jednomyślne, co wynika z złożoności współczesnego systemu gospodarczego, rosnącej roli państwa w gospodarce, coraz szerszego zakresu redystrybucji finansowej z wykorzystaniem coraz bardziej złożonych form instytucjonalnych oraz instrumentów finansowych. Bank centralny był początkowo instytucją prywatną nastawioną na zysk. W miarę rozwoju gospodarczego rosła jego rola w zakresie finansowania działalności państwa. Powstał on w wyniku ograniczenia przywileju emitowania biletów bankowych o zasięgu ogólnokrajowym tylko do jednego banku, co w konsekwencji doprowadziło do ukształtowania się jego nadrzędnej pozycji w systemie bankowym. Pierwowzorem banku centralnego był Bank Anglii założony w 1694 roku, utworzony z banku emisyjnego i banku kredytowego jako mieszanej instytucji pieniężnej. W Polsce był to Bank Polski założony w 1828 r-, w Królestwie Polskim. Centralny Bank Anglii rozpoczął swoją działalność od udzielania państwu wysokoprocentowej pożyczki w biletach bankowych w zamian za otrzymany przywilej emisji banknotów. Państwo, przyznając bankowi prywatnemu przywilej emisji banknotów, zobowiązywało bank do ich wymiany na pieniądz kruszcowy. Jednocześnie państwo nadawało banknotom charakter prawnego środka płatniczego, co czyniło je powszechnie akceptowanymi w transakcjach kupna-sprzedaży. W zamian za nadanie tego przywileju państwo zapewniło sobie prawo nadzoru nad działalnością banków emisyjnych.